Claude Chabrol

ID
Kto: Claude Chabrol
Zawód: reżyser, aktor, producent
Wykształcenie: nieukończone studia na Sorbonie
Data urodzenia: 24 czerwca 1930
Miejsce urodzenia: Paryż
Bliscy: żona Stephane Audran

Portret

Chabrol jest ojcem chrzestnym współczesnego kina. Pod koniec lat 50. z Godardem, Truffaut i Resnais, kolegami z "Cahier du Cinema" zapoczątkował Nową Falę. Jego debiut Piękny Serge wszedł na ekrany w 1958 roku i kino nigdy już nie było takie same. Nowofalowi artyści wywracali do góry nogami wszystkie filmowe zakazy i nakazy. Ich nieformalne, werystyczne filmy pokazywały historie młodego zblazowanego pokolenia. I to bez fałszywej skromności, uładzenia rzeczywistości i słodziutkich happy endów z zachodem słońca w tle. Podczas kręcenia Pięknego Serge'a Chabrol nie korzystał ze sztucznej scenografii (co wówczas było obowiązującym zwyczajem), bardzo dokładnie za to filmował prawdziwe miasteczko i biedne wnętrza domów, w których mieszkali jego bohaterowie. Innym niepojętym w latach 50. dziwactwem było zrezygnowanie z profesjonalnych aktorów na rzecz naturszczyków. Chabrol ze swoim operatorem Jeanem Rabier (który stał się jego trzecim okiem) błyskawicznie zyskali przydomek filmowców prowincjonalnej, zacofanej Francji B, amatorów nędzy i wynikających z niej głupoty i okrucieństwa. Już w pierwszych filmach Chabrola widać typowy dla niego styl i dobór wątków. O ile większość jego rówieśników, jak choćby Ingmar Bergman czy Antonioni dochodzili do własnego stylu metodą prób i błędów, to pierwsze filmy krytyków ze stajni "Cahiers du Cinema" były już dokładnie przemyślanymi manifestami określonej filozofii życia.

Chabrol był synem paryskich aptekarzy. W czasie wojny, jako nastolatek, zorganizował w Sardent (prowincjonalnym miasteczku, gdzie rodzina Claude'a przeczekiwała wojnę) klub filmowy. Po 1945 roku wrócił do stolicy, gdzie ukończył gimnazjum i zaczął studiować. Podejmował naukę na fakultetach tak różnych jak filologia, prawo i farmacja. Żadnego z nich nie ukończył. Przesiadywał w Cinematheque Francaise, dorywczo pracował w paryskim biurze Twentieth Century Fox, potem zajął się krytyką filmową najpierw w "Art", a później w "Cahiers du Cinema". W 1952 r. ożenił się z córką kontrolera państwowej kopalni węgla Charbonnages de France, Stephane Audran. Dopiero pieniądze teścia i spadek po zmarłej babci żony umożliwił mu wymarzony debiut reżyserski.

Niemniej jednak Chabrol po kilku nowofalowych filmach: Kobietki (uznane za perełkę Nowej Fali studium codziennego życia czterech paryskich sprzedawczyń), Kuzyni i Na dwa spusty zabrał się za kręcenie komedii (Marie-Chantal contre le docteur Kha), thrillery (A double tour), filmy wojenne (Linia demarkacyjna), polityczne dreszczowce (Krwawe gody) i nawet dramaty "lesbijskie" (Łanie). Ta zmienność, a zarazem zamiłowanie pięknych kadrów, detali i formalnych sprawiły, że krytyka ochrzciła go mianem formalisty, cynika, mistyfikatora i wyrobnika kina.

Twórczość Chabrola zazwyczaj dzieli się na dwa okresy: lata współpracy ze Stephane Audran (która oprócz bycia żoną przez długie lata była też ulubioną aktorką reżysera). Powstały wtedy takie proste i bezpretensjonalne opowiastki miłosne jak Rzeźnik, Rozstanie czy Niewierna żona (niedawno mogliśmy oglądać w kinach remake tego filmu zatytułowany Niewierna). Drugi nurt w filmowej działalności Chabrola to obrazy będące krytyką, ba, wręcz wiwisekcją burżuazyjnego społeczeństwa francuskiego. Chabrol, jak większość europejskich artystów, miał lewicowe sympatie, którym dawał upust w takich filmach jak Killer, Violette Noziere czy Poulet au vinegre. Jednak dzięki wyśmiewanemu przez krytyków formalizmowi, zaangażowane filmy Chabrola nie są wcale niemiłe dla oka i jako jedne z nielicznych z tego gatunku w ogóle dają się oglądać.

Na szczęście jednak po kilku latach eksperymentów Chabrol powrócił do apolitycznych historii miłosnych. Najpierw jednak musiał poznać kobietę, która stała się jego drugą muzą - Isabelle Huppert. To z nią w roli głównej nakręcił niezwykle wystawną wersję Pani Bovary, słynną Ceremonię czy ostatnio Gorzką czekoladę. Chabrol pewnie już do końca swych dni będzie produkował przestetyzowane filmy o miłości, sztuce (w tym kulinarnej) i urodzie życia. Ale przecież mógłby robić znacznie gorsze rzeczy - a na pewno brzydsze.

Ewa Szabłowska

Wybrana filmografia

2003 Kwiaty zła (Fleur du mal)
2000 Gorzka czekolada (Merci Pour Le Chocolat)
1999 Kolory kłamstwa (Au coeur du mensonge)
1997 Francuska ruletka (Rien ne va plus)
1995 Ceremonia (La Cérémonie)
1994 Udręka (L'Enfer)
1992 Betty
1990 Doktor M. (Docteur M)
1988 Kobieca sprawa (Une affaire de femmes)
1976 Les Magiciens
1974 Nada
1973 Krwawe gody (Noces rouges)
1972 Dekada strachu (Décade prodigieuse)
1970 Rzeźnik (Le Boucher)
1969 Niewierna żona (Femme infidele)
1968 Drogi do Koryntu (Route de Corinthe)
1968 Łanie (Les Biches)
1966 Skandal (Scandale)
1966 Linia demarkacyjna (Ligne de démarcation)
1964 Najpiękniejsze oszustwa świata (Plus belles escroqueries du monde)
1964 Tygrys lubi świeże mięso (Tigre aime la chair fraiche)
1962 Ofelia (Ophélia)
1962 Landru
1962 Siedem grzechów głównych (Sept peches capitaux)
1960 Kobietki (Les Bonnes Femmes)
1959 Kuzyni (Cousins, Les)
1959 Na dwa spusty (A double tour)
1959 Piękny Serge (Le Beau Serge)

Galeria Foto