Yves Montand

ID
Kto: Yves Montand
Prawdziwe nazwisko: Ivo Livi
Zawód: aktor, piosenkarz
Data urodzenia: 13 października 1921
Miejsce urodzenia: Monsummano Terme, Toskania, Włochy
Data śmierci: 9 listopada 1991
Miejsce śmierci: Senlis, Francja
Wzrost: 188 cm
Bliscy: żony: Simone Signoret, Carole Amiel, syn: Valentin Montand

Portret

Najprawdziwszy, śródziemnomorski macho, protegowany Edith Piaf , kochanek Marilyn Monroe i Romy Schneider, przystojniaczek i bawidamek, a równocześnie troskliwy mąż i społecznik, aktor i piosenkarz w jednym, Włoch i Francuz - Yves Montand to człowiek paradoks. Ale zacznijmy od tego, że wcale nie nazywał się Yves Montand, lecz Ivo Livi. Pseudonim, pod którym stał się sławny, legenda głosi, że zawdzięcza matce na całej gardło krzyczącej w porze obiadowej "Ivo monta" (Ivo na górę!).

Yves Montand, zanim stał się uosobieniem francuskiego szyku i uroku, był stuprocentowym Włochem. Przyszedł na świat w toskańskiej wiosce niedaleko Florencji w rodzinie komunisty Giovanniego Livi. W 1921 po dojściu Mussoliniego do władzy pięcioosobowa rodzina Livich musiała emigrować do Francji i po kilku latach tułaczki osiadła w końcu w Marsylii. Mimo iż w 1929 roku rząd francuski przyznał im obywatelstwo, nie poprawiło to statusu materialnego Livich. Giovanni ledwo wiązał koniec z końcem, a starsze rodzeństwo Yves'a zmuszone było porzucić szkołę i poszukać zatrudnienia poprawiającego mizerny rodzinny dochód. W rzeczywistości całą rodzinę utrzymywała pracująca w zakładzie fryzjerskim matka, gdy kolejne interesy Giovanniego padały jeden po drugim. Po kolejnym spektakularnym bankructwie w 1932 roku, najmłodszy z rodzeństwa Yves, w wieku 11 lat, został zabrany ze szkoły i posłany do lokalnej fabryki. Po trzech latach został przeniesiony do rodzinnego zakładu fryzjerskiego, gdy okazało się, że Yves, mimo iż zaledwie czternastoletni, ma magiczny wpływ na klientki.

Podczas operowania suszarką i lokówką Yves bujał myślami w obłokach i w wyobraźni wcielał się w drugiego Freda Astaire'a. Gdy w pobliskiej knajpie ogłoszono konkurs na "śpiewaka do kotleta", Montand nie miał wątpliwości - ta praca musiała być jego. Przez trzy tygodnie obmyślał repertuar, potem kolejnych parę tygodni trenował przed fryzjerskim lustrem, gdy w końcu w 1938 roku wystąpił na scenie już jako Yves Montand - cała sala zawrzała. Właśnie narodziła się w Marsylii nowa gwiazda. W ciągu pierwszego roku publicznych występów Yves bezwzględnie podbił marsylską publiczność. Jego sukces był tak spektakularny, że już po kilku miesiącach mógł sobie pozwolić na wynajęcie impresaria, lekcje tańca, występy w dużych salach koncertowych i śpiewanie własnych utworów. Tej błyskotliwej, choć lokalnej, kariery nie przerwał nawet wybuch II wojny światowej. Yves nie został zmobilizowany ani też nie wcielony do Service Du Travail Obligatoire (przymusowego hufca pracy) i w 1944 wyruszył na podbój Paryża.

W Mieście Świateł nieznanemu prowincjuszowi nie wróżono szybkiej sławy. Ku zdumieniu znajomych i agentów Montand jednak szedł jak burza. Od pierwszego koncertu w L'ABC przez występy w Bobino, błyskawicznie dotarł do legendarnego Moulin Rouge, gdzie występowała sama Edith Piaf. Początkowo niechętna występom z nowicjuszem, Piaf szybko stopniała pod wpływem urody i charyzmy Włocha. Sam Montand musiał przezwyciężyć seksistowskie uprzedzenia wyniesione z rodzinnego domu i pozwolił, by kobieta stała się jego mentorem i przewodnikiem, zarówno zawodowym, jak i prywatnym. Dzięki Edith Piaf Montand zrzucił skórę prowincjonalnego podrywacza i stał się międzynarodowym łamaczem serc. Nabrał ogłady i zaczął czytać książki. Duet Piaf - Montand stał się sławny na scenie i poza nią. Jednak po roku płomiennego romansu słynna piosenkarka uznała, że ma dość i bez słowa porzuciła młodocianego kochanka. Przez następne trzy lata Montand ciężko pracował, aby nie podzielić losu niezliczonych efemeryd na paryskiej scenie artystycznej. Gdy ugruntował już jako tako swoją pozycję, poznał aktorkę Simone Signoret - swoją przyszłą żonę i kobietę opatrznościową. Od czasu szybkiego ślubu w 1951 roku Yves Montand i Simone Signoret stali się najsłynniejszą parą francuskiego show-biznesu.

Od lat 50. można też mówić o Montandzie-aktorze. Już od końca lat 40. piosenkarz stawiał pierwsze kroki na dużym ekranie, trudno jednak było mówić o jakimkolwiek sukcesie. Grał epizodyczne rólki w drugorzędnych filmach, które wszystkie zrobiły klapę. W 1952 roku Henri-Georges Clouzot zaproponował mu jednak główna rolę w legendarnej obecnie Cenie strachu. Film szybko zdobył miano arcydzieła, a Montand nowego talentu. Mimo nagrody w Cannes i niezwykłej popularności Montand nie przestał śpiewać. Co więcej, był jednym z niewielu śpiewających aktorów, którym udało się w pełni połączyć obie profesje. W 1956 roku Yves Montand sprzedał rekordową ilość płyt i został niekwestionowanym numerem jeden francuskiej estrady.

Montand, jak wielu francuskich artystów i intelektualistów doby Zimnej Wojny, nie ukrywał swych lewicowych fascynacji. W tym przypadku komunistyczne inklinacje oprócz mody wzmacniała też tradycja rodzinna. Gdy w 1956 roku otrzymał od Chruszczowa propozycję występu w Moskwie, zastanawiał się tylko chwilę, mimo iż po Budapeszcie wielu zachodnich intelektualistów zaczęło się stopniowo dystansować do Związku Radzieckiego i marksizmu pojmowanego w sposób leninowski. Montand był jednak pod tym względem ortodoksyjny i choć, jak głosi plotka, po koncercie ściął się z Chruszczowem okrutnie podczas prywatnej audiencji, to z Francuskiej Partii Komunistycznej wystąpił dopiero po intensywnym tournee po Bloku Wschodnim w 1958 roku. W tym samym roku Montand ponownie pojawił się na ekranach obok Marcella Mastroianiego i Pierre'a Brasseur w filmie La Loi Jules'a Dassina.

Komunistyczne sympatie Montanda czyniły z niego persona non grata w ogarniętej antyczerwoną manią Ameryce. Dopiero po wystąpieniu z Partii Komunistycznej w Stanach zaczęły się otwierać przed nim możliwości koncertów i, co najważniejsze, udziału w hollywoodzkich filmach. W 1959 roku Yves Montand i Simone Signoret pojechali do Nowego Jorku, gdzie poznali na jednym z rautów dramatopisarza Arthura Millera i jego świeżo upieczoną żonę Marilyn Monroe. To ona wciągnęła go do filmu, który właśnie zaczynała kręcić: Pokochajmy się. Tuż po rozpoczęciu zdjęć między Montandem a Monroe rozpoczął się płomienny romans, którego nie udało im się ukryć przed brukowcami. Gdy świat obiegły niedwuznaczne zdjęcia zakochanych nie tylko na ekranie gwiazd, Simone Signoret postawiła ultimatum: albo Yves wraca do Francji i kończy z Hollywood, albo ona kończy ich małżeństwo. Yves wrócił, choć niecałe dwa lata później znów koncertował w Nowym Jorku, tym razem bez asysty żony.

Mimo spektakularnego sukcesu jako piosenkarz, Montand w głebi duszy marzył, aby być aktorem. Po filmie Costy Gavrasa Przedział morderców z 1964, Montand spiknął się Alainem Resnais przy Wojna się skończyła, zagrał też u Rene Clementa w Czy Paryż płonie?, by w 1968 ponownie pracować z Gavrasem przy Z. Całe lata 70. to dla Montanda dekada filmowa: wystąpił w kilkunastu filmach (począwszy od komedii aż do kina art-house'owego), u boku największych gwiazd, a zagrał zaledwie jeden charytatywny koncert. Ukoronowaniem filmowej kariery Yves'a Montanda była komedia Gerarda Oury Mania wielkości, gdzie zagrał w duecie z Luisem De Funesem, i niezapomniana rola w Cesarze i Rozalii Claude'a Sauteta z 1972.

Pod koniec życia Montand ponownie zainteresował się polityką: wspierał ruchy wolnościowe w Ameryce Południowej i Europie Wschodniej. Zbierał dary dla Solidarności, pamiętając ciepłe przyjęcie na koncertach w Polsce. Organizował pomoc humanitarną dla głodujących dzieci z Trzeciego Świata, brał udział w protestach przeciw bezrobociu i rasizmowi we Francji, wraz z żoną zwalczał aktywnie Frant Narodowy i prawicowych, faszyzujących polityków. Mimo zaangażowania społecznego, do końca życia pozostał bawidamkiem. Simone Signoret przymykała oczy na jego romanse, lecz gdy tylko zamknęła oczy, Montand ożenił się ze swoją młodszą o ćwierć wieku asystentką. W słusznym wieku 68 lat został po raz pierwszy ojcem. Zmarł na zwał serca w 1991 roku zostawiając młodą żonę i trzyletnie dziecko. My zapamiętamy jednak na zawsze aksamitny głos i charyzmatyczną osobowość.

Ewa Szabłowska

Najsłynniejsze cytaty:

"Myślę, że żonaty mężczyzna może sobie pozwolić na trzy, maksimum, cztery romanse. Gdy ma ich więcej, to po prostu świństwo."

Filmografia:

1991 IP5
1988 Trzy miejsca na 26
1986 Manon u źródeł
1983 Kelner!
1981 Wybór broni
1979 Blask kobiecości
1979 I... jak Ikar
1978 Drogi na południe
1977 Menace
1977 Fond de l'air est rouge
1976 Rewolwer Python 357
1976 Wielki oszust
1975 Samotnik
1974 Vincent, François, Paul... i inni
1974 Przypadek i przemoc
1973 État de siege
1973 Syn
1972 Wszystko w porządku
1972 Cezar i Rozalia
1971 On vous parle de Prague: le deuxieme proces d'Artur London
1971 Mania wielkości
1970 Spowiedź
1970 W kręgu zła
1969 Diable par la queue
1969 Z
1968 Pewnego wieczoru w pociągu
1966 Czy Paryż płonie?
1966 Wojna się skończyła
1965 Przedział morderców
1962 Gejsza
1961 Sanktuarium
1961 Żegnaj ponownie
1960 Pokochajmy się
1959 Django Reinhardt
1958 Prawo
1958 Premier mai
1957 Wielki błękitny szlak
1957 Czarownice z Salem
1956 Ludzie i wilki
1955 Perła nocy
1954 Tempi nostri
1953 Saluti e baci
1953 Cena strachu
1952 Paryż jest zawsze Paryżem
1950 Stracone wspomnienia
1946 Etoile sans lumiere
1946 Wrota nocy

Najlepsze strony:

http://www.thegoldenyears.org/montand.html

http://www.rfimusique.com/siteEn/biographie/biographie_6043.asp

http://frenchfilms.topcities.com/nf_ymontand.html

http://www.infoplease.com/ipea/A0759656.html

Galeria Foto